Pura Besakih is het grootste tempelcomplex van Bali en wordt de moedertempel van het eiland genoemd. Op de helling van Gunung Agung liggen trappen, binnenplaatsen en heiligdommen met hoge, gelaagde daken. Trek voor je bezoek ongeveer twee uur uit, naast de rit ernaartoe.
Besakih past vooral bij een reis door het binnenland en Oost-Bali. Vanuit Sidemen kun je er een gerichte uitstap van maken. Vanuit Ubud wordt het een langere dag. De omvang van het complex maakt Besakih interessant als je meer van Balinese tempels wilt zien dan één poort of een uitzichtpunt.
Een heel complex rond Penataran Agung
Besakih bestaat uit meerdere tempels, met Pura Penataran Agung Besakih als belangrijk middelpunt. Het geheel ligt op ongeveer 1.000 meter hoogte in Karangasem. De gebouwen volgen de helling, waardoor je tijdens het rondlopen steeds een ander deel van de daken en de omgeving ziet.
Begin bij de toegestane route rond de centrale tempel. Kijk daarna welke paden verder open zijn. Je hoeft niet ieder heiligdom af te lopen om een goed beeld van het complex te krijgen. Met een lokale gids kun je de functie van de gebouwen en de verschillen tussen de binnenplaatsen beter begrijpen.
Wat kun je als bezoeker zien?
Je komt voor de architectuur, de ligging op de berghelling en de religieuze betekenis van de plek. Let op de meru’s: torens met meerdere daklagen boven elkaar. Tussen de gebouwen zie je stenen beelden, poorten en plekken waar offers worden gebracht.
De open bezoekersroute geeft geen toegang tot alle heilige ruimtes. Sommige binnenplaatsen zijn voorbehouden aan gebed en ceremonies. Kijk daarom vanaf de toegestane paden en laat de aanwijzingen bij het complex bepalen waar je verder kunt lopen.
De trappen bepalen het tempo van je bezoek
Voor een bezoek aan Besakih loop je over een hellend terrein met stenen trappen. Houd daar rekening mee als je slecht ter been bent of met jonge kinderen reist. Een korte afstand op de kaart vertelt hier weinig over de inspanning ter plaatse.
Een paar rustige stops onderweg maken het bezoek prettiger dan steeds doorlopen naar het volgende hoogste punt. Draag schoenen met grip. Neem ook een dunne regenjas mee: op de berghelling kan het anders aanvoelen dan bij je verblijf aan zee.
Entree, kleding en de toegang bij Manik Mas
De bezoekersvoorzieningen liggen onder meer bij Manik Mas. Gebruik de officiële toegang als beginpunt en spreek daar ook je vervoer voor na afloop af. Zo hoef je na het rondlopen niet nog op zoek naar je chauffeur op een andere parkeerplek.
Voor het tempelbezoek draag je een sarong en een sjerp, met bedekte schouders. Entree, eventuele begeleiding en vervoer binnen het bezoekersgebied kunnen in een arrangement samenkomen. Laat bij het loket duidelijk maken wat jouw toegang omvat voordat je een extra dienst afspreekt.
Besakih blijft een plek voor ceremonies
Bij een ceremonie verandert het tempo op het terrein. Mensen brengen offers, lopen samen over de trappen en verzamelen zich voor gebed. Geef hen voorrang en blijf met je camera buiten de gebedsruimtes. Het is hun tempelbezoek waar jij als reiziger naast staat.
Wie vooral rustig de gebouwen wil bekijken, kan het bezoek vroeg op de dag plannen. Houd bij een grote religieuze bijeenkomst extra ruimte in je dag voor de toegang en het verkeer. Een strak schema met verschillende verre stops past dan minder goed.
Combineren met Sidemen of Klungkung
Vanuit Sidemen: bezoek Besakih in de ochtend en breng de middag weer in de vallei door. Je houdt zo tijd over voor de rijstvelden en hoeft voor de tempel geen nieuwe overnachtingsplek te regelen.
Op een dag vanuit Ubud: kies Besakih als hoofdbezoek. Een stop rond Klungkung en Semarapura kan erbij passen wanneer de rit aansluit op je route. Voeg niet automatisch ook Lempuyang en beide waterpaleizen toe aan dezelfde dag.
Een bezoek aan Besakih is iets anders dan Gunung Agung beklimmen. De tempel is een bestemming op de helling; een bergtocht vraagt een afzonderlijke voorbereiding en planning.
Twijfel je tussen twee tempels in het oosten? Lempuyang is vooral bekend om de fotopoort en heeft daarnaast een langere tempelroute over de berg. Besakih geeft je tijdens één bezoek meer ruimte om een groot tempelcomplex te bekijken. Voor andere ideeën kun je de culturele uitstapjes op Bali vergelijken.
